Дерек көзі: Aqorda Мемлекет басшысының тапсырмалары — мінберден айтылған жай мәлімдеме емес. Әр тапсырманың артында шешуді қажет ететін нақты мәселелер жатыр: мектеп тапшылығы, ауылдағы медициналық көмектің қолжетімділігі, балалардың қауіпсіздігі, заңсыз шығарылған активтерді қайтару, қалалардағы тәртіп пен азаматтардың ел басқару ісіне қатысуы. Халықтың өмір сапасын арттыруға бағытталған бұл бастамалар бүгінде нақты жобалар мен жүйелі реформалар арқылы жүзеге асырылып, ел дамуына серпін беріп отыр.
1. Әкімдерді сайлау
Айтылды:
2020 жылы Президент Қасым-Жомарт Тоқаев азаматтарды ел басқару ісіне кеңінен тарту қажеттігін айтып, ауыл әкімдерін сайлау жүйесін енгізуді тапсырды.
Орындалды:
Бес жыл ішінде еліміз бойынша 2334 ауылдық округ әкімі сайланды. Сайланған әкімдердің орташа жасы — 43 жас, ал олардың үштен бірі бұған дейін мемлекеттік қызметте жұмыс істемеген.
2023 жылы алғаш рет аудан әкімдері мен облыстық маңызы бар қала әкімдерінің тікелей сайлауы өтті: 42 аудан мен 3 қаланың басшылары сайланды.
2025–2026 жылдары әкімдерді сайлау тұрақты тетікке айналды. Енді азаматтар өз аудандары мен елді мекендерінің дамуына нақты ықпал ету мүмкіндігіне ие болды.
2. «Ұлттық қор — балаларға»
Айтылды:
2022 жылы Президент елдің ұлттық байлығынан әр отбасы нақты пайда көруі үшін «Ұлттық қор — балаларға» бағдарламасын іске қосуды тапсырды.
Орындалды:
2024 жылғы 1 қаңтардан бастап бағдарлама ресми түрде іске қосылды. Алғашқы жылы 6 919 131 балаға 100,52 доллардан есептелді.
2025 жылы инвестициялық табысты ескере отырып, бір балаға берілетін сома 129,38 долларға дейін өсті.
2026 жылы бағдарламаға 6 918 656 бала қатысты, олардың әрқайсысына 130,71 доллардан аударылды.
Бұл қаражатты балалар 18 жасқа толғаннан кейін білім алуға немесе баспана сатып алуға пайдалана алады.
3. Балаларға арналған «Келешек» жинақтау бағдарламасы
Айтылды:
2023 жылы Президент отбасыларға балалардың біліміне алдын ала қаражат жинауға көмектесетін бірыңғай ерікті «Келешек» жинақтау жүйесін енгізуді тапсырды.
Орындалды:
2024 жылы заңнамалық база әзірленіп, жүйе «Ұлттық қор — балаларға» бағдарламасымен біріктірілді.
2024 жылдың қыркүйегінен бастап 5 жастан асқан балаларға мемлекет тарапынан 15-тен 60 АЕК-ке дейін бастапқы білім капиталы есептеле бастады.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің мәліметінше, жүйеде қазірдің өзінде 350 мыңнан астам арнайы білім беру шоты ашылған. Ата-аналардың жинақтары мен мемлекеттік бастапқы капиталдың жалпы көлемі 45 млрд теңгеден асты.
4. Заңсыз активтерді қайтару
Айтылды:
2022 жылы Президент заңсыз шығарылған активтерді мемлекетке қайтаруды және бұл қаражатты қоғам игілігіне жұмсауды тапсырды.
Орындалды:
2023 жылдың шілдесінде «Мемлекетке заңсыз иемденілген активтерді қайтару туралы» арнайы заң қабылданды.
Бас прокуратура жанынан мұндай активтерді іздеу және қайтарумен айналысатын жеке комитет құрылды.
Бүгінде қазынаға шамамен 850 млрд теңге қайтарылды. Бұл қаражатқа 10 мектеп, 4 спорт нысаны салынды, сондай-ақ 235 денсаулық сақтау нысаны мен 177 су инфрақұрылымы нысанының құрылысы мен жаңғыртылуы жүргізілуде.
5. Әйелдер құқықтарын қорғау және балалар қауіпсіздігі
Айтылды:
2023 жылы Президент кәмелетке толмағандарға қатысты зорлық-зомбылықтың кез келген түрі үшін жазаны күшейтуді және әйелдер мен балаларды қорғауды арттыруды талап етті.
Орындалды:
2024 жылдың сәуірінде Мемлекет басшысы әйелдер құқықтары мен балалар қауіпсіздігін қамтамасыз ету мәселелері жөніндегі заңға қол қойды.
Заң аясында зорлық-зомбылық үшін жауапкершілік күшейтіліп, әр облыс пен республикалық маңызы бар қалаларда бала құқықтары жөніндегі өңірлік уәкілдердің мәртебесі бекітілді.
2024–2025 жылдары ел бойынша мамандандырылған қолдау орталықтарының саны 33-тен 130-ға дейін артты.
2027 жылға дейін олардың санын 208-ге жеткізу жоспарланып отыр. Бұл кәсіби көмектің еліміздің әр ауданы мен қаласында қолжетімді болуын қамтамасыз етеді.
6. «Жайлы мектеп» жобасы
Айтылды:
2022 жылы Президент әрбір қазақстандық оқушының сапалы білім алып, жан-жақты дамуына лайықты жағдай жасалуы тиіс екенін мәлімдеді.
Орындалды:
Елімізде жаңа форматтағы мектептерді ауқымды түрде салу басталды.
Жоба жүзеге асырылған үш жыл ішінде Қазақстанның барлық өңірінде 208 жаңа мектеп салынды. Оның ішінде 83 мектеп ауылдық елді мекендерде ашылды.
Жаңа мектептер 217 мыңнан астам оқушыға арналған. Жобаны іске асыру нәтижесінде 7 апатты және 49 үш ауысымды мектеп мәселесі шешілді.
2026 жылы тағы 90 мектеп салу жоспарланған.
7. Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту
Айтылды:
2022 жылы Президент ауылдар мен шалғай елді мекен тұрғындарына медициналық көмектің сапасын жақсартуға бағытталған ұлттық жобаны бастауды тапсырды.
Орындалды:
2023–2025 жылдары ауылдық жерлерде алғашқы медициналық көмек көрсететін 655 жаңа нысан салынды.
Олардың қатарында:
260 медициналық пункт, 235 фельдшерлік-акушерлік пункт және 160 дәрігерлік амбулатория бар.
Сонымен қатар 32 аудандық аурухананы көпсалалы орталық аудандық ауруханаға айналдыру жұмыстары басталды. Қазіргі таңда 9 нысан жаңартылған форматта жұмыс істейді, тағы 19 ауруханада белсенді құрылыс және жаңғырту жұмыстары жүргізілуде.
8. «Ауыл аманаты» жобасы
Айтылды:
2023 жылы Президент ауылды дамыту үшін шағын шаруашылықтарды, кооперацияны және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуді қолдау маңызды екенін атап өтті.
Орындалды:
2025 жылдан бастап «Ауыл аманаты» жобасы жаңа қағидаттар бойынша жүзеге асырыла бастады. Қаржыландыру енді өңірлердің нақты қажеттіліктерін ескере отырып және артық бюрократиясыз бөлінеді.
Негізгі назар кооперативтерді, жеке қосалқы шаруашылықтарды және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеуді дамытуға аударылды.
2025 жылы жобаға 50 млрд теңге бөлінді. Ал 2026 жылы республикалық бюджеттен 100 млрд теңге қарастырылып, оның шамамен 60 млрд теңгесі 600-ге жуық кооперативті қолдауға бағытталмақ.
9. «Таза Қазақстан»
Айтылды:
2024 жылы Президент қалаларды, кенттерді, аулаларды, саябақтар мен қоғамдық кеңістіктерді талапқа сай жағдайға келтіруді тапсырды. Ол ел тазалығы — қоғам мәдениетінің көрсеткіші екенін атап өтті.
Орындалды:
«Таза Қазақстан» бастамасы жүзеге асқан екі жыл ішінде ел бойынша 1,5 мың экологиялық іс-шара өткізілді.
Акциялар аясында 2 млн тонна қалдық жиналып, шамамен 5,5 млн ағаш отырғызылды.
Жыл сайын экологиялық шараларға 6,5 млн-ға жуық адам, оның ішінде 780 мың ерікті қатысады.
2021–2025 жылдары орман қорында 1 млн гектардан астам аумаққа 1,6 млрд-тан астам көшет отырғызылды. Ал елді мекендерде бес жыл ішінде 18,4 млн ағаш егілді.
10. «Заң мен тәртіп» қағидаты
Айтылды:
2024 жылы Ұлттық құрылтайда Президент «Заң мен тәртіп» қағидатын қоғамның негізгі құндылықтарының бірі ретінде белгіледі.
Орындалды:
2024–2025 жылдары жергілікті полиция қызметіне реформа жүргізіліп, халықпен жұмыс істеудің сервистік моделі енгізілді, вандализм, мүлікті бүлдіру және қоғамдық тәртіпті бұзу үшін жауапкершілік күшейтілді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша 7 мыңнан астам есірткі құқықбұзушылығының жолы кесіліп, 15 ұйымдасқан қылмыстық топ және есірткі жеткізудің 130-дан астам өңіраралық арнасы жойылды.
Заңсыз айналымнан 31 тоннадан астам есірткі тәркіленді. Бұл — айналымға түспеген 12 млн-нан астам бір реттік доза.
2026 жылдың бірінші тоқсанында қылмыс деңгейі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 9%-ға төмендеді. Бұл — 2150 қылмысқа аз.
Сонымен қатар 3,6 млн-нан астам әкімшілік құқықбұзушылықтың жолы кесіліп, «Таза Қазақстан» қағидаты аясында 722 мыңнан астам заңбұзушылық анықталды және 3 мыңнан астам заңсыз қоқыс үйіндісі жойылды.