Источник: magnific.com Балалардағы семіздікті емдеуге арналған клиникалық хаттаманы бекітуге дайындық жүріп жатыр. Мамандар құжатты халықаралық ұсынымдарға сәйкес түзетуді жоспарлап, дәрілік терапия мен аурудың алдын алу мәселелерін де қарастыруда, деп хабарлайды NaizaNews.kz Kazinform агенттігіне сілтеме жасап.
Бұл мәселелер Астанада семіздікті емдеудің заманауи тәсілдеріне арналған баспасөз мәслихатында талқыланды.
Диабет, эндокриндік және метаболикалық аурулар қауымдастығының президенті Айгүл Дурманованың айтуынша, Қазақстанда ересектердегі семіздікті емдеуге арналған клиникалық хаттама қазірдің өзінде қолданыста.
Балаларға арналған құжат та әзірленген. Алайда оны бекіту үшін емдеу тәсілдеріне қатысты халықаралық деңгейде келісілген ұсынымдар күтілген.
Маманның мәліметінше, қажетті ұсынымдар кездесудің қарсаңында алынған. Енді әзірлеушілер құжатқа тиісті түзетулер енгізіп, оны бекіту жұмысын жалғастыруды көздеп отыр.
Дәрілік терапия және препараттардың қолжетімділігі
Баспасөз мәслихатында семіздікті дәрі-дәрмекпен емдеу мәселесі де қаралды. Мамандар салмақ төмендетуге арналған препараттарды тек дәрігердің тағайындауымен қолдану қажет екенін атап өтті.
Емдеу әдісін таңдағанда науқастың жасы, медициналық көрсетілімдері, қарсы көрсетілімдері және қатар жүретін аурулары ескерілуге тиіс.
Қазіргі уақытта семіздікті емдеуге арналған кейбір препараттар Қазақстанның коммерциялық нарығында қолжетімді. Алайда оларды міндетті әлеуметтік медициналық сақтандыру жүйесі арқылы қамтамасыз ету мәселесі әзірге шешілген жоқ.
Денсаулық сақтау министрлігінің өкілдері мұндай емді МӘМС аясында қаржыландыруға қатысты нақты уәде берген жоқ.
Олардың түсіндіруінше, тиісті шешімдер қолданыстағы клиникалық хаттамалар мен қаржыландыру шарттарын ескере отырып қабылдануы қажет.
Шамамен әрбір бесінші бала семіздікке шалдыққан
2025 жылғы Obesity Atlas халықаралық зерттеуінің деректеріне сәйкес, Қазақстандағы ересектердің 56 пайызында артық салмақ бар. Ал ересек тұрғындардың 20 пайызына семіздік диагнозы қойылған.
Балалар арасында семіздіктің таралу көрсеткіші 20 пайыздан асады. Бұл шамамен әрбір бесінші балада аталған ауру бар екенін білдіреді.
Мамандар семіздік екінші типті қант диабетінің, жүрек-қантамыр ауруларының, тірек-қимыл аппараты бұзылыстарының және зат алмасуға байланысты басқа да асқынулардың даму қаупін арттыратынын ескертеді.
Сонымен бірге көптеген науқас мамандандырылған медициналық көмекке қосымша аурулар пайда болғаннан кейін ғана жүгінеді.
Айгүл Дурманова салмақ тастаудың өзі мәселенің толық шешілгенін білдірмейтінін түсіндірді. Адам арықтаған кезде май жасушалары жойылмайды, тек көлемі кішірейеді. Сондықтан емдеудің маңызды міндеті — төмендеген салмақты сақтап қалу.
Науқастың жағдайын бағалау кезінде дәрігерлер тек дене салмағын ғана есепке алмайды. Олар май тінінің пайыздық үлесі мен ағзада таралуын, зертханалық талдаулардың нәтижелерін және қатар жүретін диагноздарды да қарайды.
Кешенді емдеу тамақтану тәртібін өзгертуді, дене белсенділігін арттыруды және қажет болған жағдайда дәрігер бақылауымен дәрілік терапия жүргізуді қамтиды.
Дұрыс тамақтануды қалай ұйымдастыру керек
Семіздіктің алдын алу мен оны емдеуде теңгерімді тамақтанудың маңызы зор.
Эндокринологтар тәрелкені белгілі бір үлеспен толтыру қағидасын ұсынады. Оның жартысын көкөністер, төрттен бірін ақуызға бай өнімдер, ал қалған төрттен бірін күрделі көмірсулар құрауы керек.
Мұндай тәсілді семіздік пен қант диабеті бар адамдардың тамақтану рационын түзету кезінде қолдану ұсынылады.
Айгүл Дурманованың айтуынша, дұрыс тамақтану үшін міндетті түрде қымбат өнімдерді сатып алудың қажеті жоқ.
Ақуыз көзі ретінде балық, тауық еті мен майы аз етті пайдалануға болады. Ал күрделі көмірсуларға бай өнімдер қатарында қарақұмық, сұлы және арпа жармасы бар.
Маман тамақтануды көкөністерден бастауды да ұсынды. Оның айтуынша, бұл тамақтану тәртібін бақылауға және ас ішкеннен кейін қандағы глюкоза деңгейінің көтерілуін бәсеңдетуге көмектеседі.
Сонымен қатар семіздік пен қант диабеті бар адамдарға тұрақты ақпараттық қолдау көрсету маңызды.
Осы мақсатта емханалар жанындағы диабет және семіздік мектептерінің жұмысын дамыту қажет. Мұндай бағдарламаларда науқастар тамақтану мен ауруды бақылауға қатысты практикалық кеңестер ала алады.
Айгүл Дурманова дәрігердің әдеттегі 15–20 минуттық қабылдауы кезінде тамақтану тәртібін түзетудің барлық қағидаларын толық түсіндіру әрдайым мүмкін бола бермейтінін атап өтті.
Сондықтан білім беру бағдарламалары, әлеуметтік желілер мен ақпараттық материалдар пациенттерге қосымша қолдау көрсетуге көмектесе алады.
Қазақстанда қандай алдын алу шаралары қарастырылып жатыр
Мемлекеттік деңгейде тамақтануға байланысты аурулардың алдын алу шаралары да талқыланып жатыр.
Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі Жанар Калмакова құрамында қант бар сусындарға салынатын акциздерді арттыру бағытында жұмыс жүргізіліп жатқанын хабарлады.
Қазіргі уақытта бұл бастама реттеушілік әсерді талдау рәсімінен өтуде. Оның аясында ұсынылып отырған өзгерістердің бизнеске және денсаулық сақтау жүйесіне ықтимал әсері зерттелуде.
Бұдан бөлек, 2026 жылдан бастап Қазақстанда энергетикалық сусындарды 21 жасқа толмаған адамдарға сатуға тыйым салынған.
Алдын алу жұмыстарының басқа бағыттарына тұрғындардың дене белсенділігін арттыруға арналған қалалық инфрақұрылымды дамыту және салауатты өмір салтын қалыптастыру бағдарламаларын іске асыру жатады.
Елімізде дұрыс тамақтану жөніндегі жол картасы мен балалар арасындағы семіздіктің таралуын төмендетуге бағытталған, 2029 жылға дейінгі кезеңді қамтитын стратегия жүзеге асырылып жатыр.
Бұл бастамалар ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын, ұлттық зерттеулер жүргізуді, спорт инфрақұрылымын дамытуды және мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды қамтиды.